Tra cứu đơn hàng

Đăng Ký Thành Viên

Thành viên

Nhà thuốc

Công ty dược phẩm

Shop dược phẩm

Tra Cứu Đơn Hàng

Trang Chủ

Cao huyết áp: Nguyên nhân, triệu chứng, cách phòng ngừa

22/09/2026 15:32:21

TÓM TẮT NỘI DUNG

Cao huyết áp: Nguyên nhân, triệu chứng, cách phòng ngừa

22/09/2026 15:32:21

Cao huyết áp là một trong những bệnh lý mạn tính phổ biến nhất hiện nay, đặc biệt ở người lớn tuổi, nhưng thường diễn tiến âm thầm mà không có triệu chứng rõ ràng. Nếu không được phát hiện và kiểm soát tốt, cao huyết áp có thể dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng ảnh hưởng đến tim, não, thận và nhiều cơ quan khác. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ cao huyết áp là gì, nguyên nhân, triệu chứng, cách phân loại mức độ cũng như nguyên tắc phòng ngừa hiệu quả.

1. Cao huyết áp là gì?

Cao huyết áp, hay còn gọi là tăng huyết áp (tiếng Anh: Hypertension), là tình trạng huyết áp động mạch tăng cao liên tục trong thời gian dài. Huyết áp là áp lực của dòng máu tác động lên thành mạch máu khi tim bơm máu đi khắp cơ thể. Đây là bệnh lý thường gặp, đặc biệt ở người cao tuổi, và cần được theo dõi, kiểm soát lâu dài để tránh biến chứng.

2. Phân loại cao huyết áp

Tình trạng này thường được chia thành hai nhóm chính dựa theo nguyên nhân.

2.1 Cao huyết áp vô căn (nguyên phát)

Đây là nhóm không xác định được nguyên nhân chính xác, còn gọi là cao huyết áp vô căn. Điều này không có nghĩa là không có nguyên nhân, mà có thể do y học chưa xác định được rõ ràng. Một số yếu tố liên quan bao gồm di truyền (có tiền sử gia đình mắc bệnh) và lối sống không lành mạnh như ăn mặn, ít vận động, thừa cân - béo phì, hút thuốc, uống rượu bia, căng thẳng kéo dài.

2.2 Cao huyết áp thứ phát

Nhóm này xảy ra do một bệnh lý nền cụ thể gây ra, như bệnh thận, bệnh tuyến giáp, u tuyến thượng thận hoặc hội chứng ngưng thở khi ngủ.

3. Nguyên nhân gây cao huyết áp thứ phát

3.1 Bệnh thận

Viêm cầu thận là tình trạng viêm nhiễm các cầu thận gây tổn thương thận, làm huyết áp tăng cao. Sỏi thận có thể gây tắc nghẽn đường tiểu, làm tăng áp lực lên thận và gây tăng huyết áp. Bệnh đa nang thận là bệnh lý di truyền gây hình thành nhiều nang trong thận, làm giảm chức năng thận và dẫn đến tăng huyết áp.

3.2 Bệnh nội tiết

Rối loạn tuyến thượng thận như hội chứng Cushing hoặc cường aldosteron nguyên phát làm tăng sản xuất hormone, khiến huyết áp tăng cao. Cường giáp làm tăng nhịp tim và tăng huyết áp. Đái tháo đường với đường huyết cao kéo dài cũng gây tổn thương mạch máu, dẫn đến tăng huyết áp.

3.3 Các nguyên nhân khác

Bệnh mạch máu như xơ vữa động mạch, phình động mạch chủ có thể gây tăng huyết áp. Ngủ ngáy kéo dài làm giảm lượng oxy trong máu, cũng có thể góp phần gây tăng huyết áp. Một số loại thuốc như thuốc tránh thai, thuốc giảm đau không steroid, thuốc corticosteroid cũng có thể làm tăng huyết áp.

4. Các yếu tố nguy cơ khác

Bên cạnh nguyên nhân trực tiếp, một số yếu tố làm tăng nguy cơ mắc cao huyết áp bao gồm tuổi tác (nguy cơ tăng dần theo tuổi), giới tính (nam giới thường có tỷ lệ mắc cao hơn nữ giới) và chủng tộc (một số chủng tộc có nguy cơ cao hơn).

5. Triệu chứng của cao huyết áp

Bệnh thường không có triệu chứng rõ ràng, đây cũng là lý do bệnh được gọi là “kẻ giết người thầm lặng”. Một số trường hợp có thể xuất hiện các dấu hiệu như đau đầu, chóng mặt, chảy máu cam, khó thở hoặc tim đập nhanh, tuy nhiên các triệu chứng này thường không đặc hiệu và dễ bị bỏ qua.

6. Vì sao cao huyết áp nguy hiểm?

Tình trạng này không chỉ ảnh hưởng đến tim mạch mà còn có thể gây tổn thương nhiều cơ quan khác nếu không được kiểm soát tốt. Đối với tim, cao huyết áp làm tăng gánh nặng, có thể dẫn đến suy tim. Đối với não, bệnh làm tăng nguy cơ đột quỵ, xuất huyết não. Đối với thận, cao huyết áp có thể gây tổn thương thận, dẫn đến suy thận mạn tính. Đối với mắt, bệnh có thể gây tổn thương võng mạc, giảm thị lực. Về thần kinh, cao huyết áp có thể để lại di chứng sau các đợt tai biến mạch máu não. Đối với mạch máu lớn, bệnh có thể gây vỡ phình mạch hoặc hở van động mạch chủ.

7. Phân loại mức độ tăng huyết áp

Theo Hội Tim mạch học Việt Nam năm 2022, mức độ tăng huyết áp được phân loại dựa trên chỉ số huyết áp tâm thu và tâm trương như bảng dưới đây:

Loại huyết áp	Tâm thu (mmHg)		Tâm trương (mmHg)
Bình thường	< 130	và	< 85
HA bình thường - cao (tiền tăng huyết áp)	130 - 139	và/hoặc	85 - 89
Tăng huyết áp độ 1	140 - 159	và/hoặc	90 - 99
Tăng huyết áp độ 2	≥ 160	và/hoặc	≥ 100
Cơn tăng huyết áp	≥ 180	và/hoặc	≥ 120
Tăng huyết áp tâm thu đơn độc	≥ 140	và	< 90

8. Cách phòng ngừa cao huyết áp: Nguyên tắc 5 giảm - 5 tăng

Nguyên tắc 5 giảm - 5 tăng là một cách ghi nhớ đơn giản, dễ áp dụng trong phòng ngừa và hỗ trợ kiểm soát cao huyết áp.

Giảm ăn: giúp giảm cân, giảm hoạt động của dạ dày
Giảm uống: giúp giảm cân, giảm thể tích tuần hoàn
Giảm số bữa ăn: giúp giảm cân, giảm hoạt động thần kinh
Giảm nghiện: hạn chế trà sữa, cà phê, thức uống nhiều đường
Giảm chất độc hại: không hút thuốc, hạn chế rượu bia
Tăng thở: tăng oxy giúp giảm nhịp tim, giãn mạch, hỗ trợ hạ áp
Tăng nhai: giúp dạ dày hoạt động điều hòa, giảm nhịp tim và hoạt động thần kinh
Tăng tạo nước miếng: hỗ trợ giảm ngủ ngáy, ngưng thở khi ngủ và hỗ trợ giảm cân
Tăng vận động: tăng thể lực và sức chịu đựng của cơ tim
Tăng thư giãn: giúp giãn mạch, giảm huyết áp, điều hòa hệ thần kinh

9. Lời khuyên khi kiểm soát cao huyết áp

Cao huyết áp là bệnh lý có thể phòng ngừa và kiểm soát được nếu áp dụng đúng nguyên tắc 5 giảm - 5 tăng, đặc biệt chú trọng tập thở, ăn uống đúng cách. Nên khám sức khỏe định kỳ để phát hiện và điều trị sớm. Người có nguy cơ nên đo huyết áp hằng ngày để theo dõi, đối chiếu với bảng phân loại mức độ tăng huyết áp. Nếu đã được chẩn đoán mắc bệnh, cần được bác sĩ theo dõi và giám sát điều trị thường xuyên. Đặc biệt, cần liên hệ bác sĩ ngay khi có các dấu hiệu cảnh báo đột quỵ (theo nguyên tắc FAST) hoặc huyết áp trên 170 mmHg, hoặc xuất hiện các triệu chứng bất thường khác.

Câu hỏi thường gặp

Cao huyết áp có chữa khỏi hoàn toàn được không?

Với cao huyết áp vô căn, bệnh thường không thể chữa khỏi hoàn toàn nhưng có thể kiểm soát tốt bằng thay đổi lối sống kết hợp thuốc theo chỉ định của bác sĩ. Với cao huyết áp thứ phát, nếu điều trị được nguyên nhân nền, huyết áp có thể trở về bình thường.

Huyết áp bao nhiêu thì được xem là cao huyết áp?

Theo phân loại của Hội Tim mạch học Việt Nam 2022, huyết áp từ 140/90 mmHg trở lên (tâm thu và/hoặc tâm trương) được xem là tăng huyết áp độ 1 trở lên, cần được theo dõi và can thiệp phù hợp.

Người trẻ tuổi có bị cao huyết áp không?

Có. Mặc dù nguy cơ tăng theo tuổi, người trẻ vẫn có thể mắc cao huyết áp, đặc biệt nếu có lối sống không lành mạnh, thừa cân béo phì, căng thẳng kéo dài hoặc có bệnh lý nền như bệnh thận, rối loạn nội tiết.

Nguyên tắc 5 giảm - 5 tăng có thay thế được thuốc điều trị không?

Không. Đây là biện pháp hỗ trợ phòng ngừa và kiểm soát cao huyết áp thông qua lối sống, không thay thế thuốc điều trị khi đã có chỉ định của bác sĩ. Người bệnh cần kết hợp cả hai để đạt hiệu quả kiểm soát tốt nhất.

Khi nào cần đi cấp cứu vì cao huyết áp?

Cần liên hệ bác sĩ hoặc đến cấp cứu ngay khi huyết áp trên 170 mmHg, hoặc có dấu hiệu cảnh báo đột quỵ theo nguyên tắc FAST (méo mặt, yếu tay, khó nói, cần gọi cấp cứu ngay), hoặc xuất hiện các triệu chứng bất thường khác kèm theo.

Kết luận

Nhìn chung, cao huyết áp là bệnh lý phổ biến, diễn tiến âm thầm nhưng có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm nếu không được phát hiện và kiểm soát kịp thời. Việc hiểu rõ nguyên nhân, nhận biết triệu chứng và áp dụng nguyên tắc phòng ngừa 5 giảm - 5 tăng sẽ giúp kiểm soát bệnh hiệu quả hơn. Nếu bạn hoặc người thân có nguy cơ hoặc đã được chẩn đoán cao huyết áp, hãy chủ động theo dõi huyết áp thường xuyên và thăm khám định kỳ để được bác sĩ tư vấn hướng điều trị phù hợp.