Tra cứu đơn hàng

Đăng Ký Thành Viên

Thành viên

Nhà thuốc

Công ty dược phẩm

Shop dược phẩm

Tra Cứu Đơn Hàng

Trang Chủ

Viêm họng: nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị đúng

09/10/2026 22:40:15

TÓM TẮT NỘI DUNG

Viêm họng: nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị đúng

09/10/2026 22:40:15

Viêm họng là tình trạng niêm mạc họng bị viêm, gây đau rát, khó nuốt, ho và đôi khi sốt. Đây là bệnh lý đường hô hấp trên rất thường gặp ở cả trẻ em lẫn người lớn, nhất là khi thời tiết thay đổi. Dù thường lành tính, bệnh nếu điều trị sai cách hoặc kéo dài có thể dẫn đến biến chứng. Bài viết dưới đây giúp bạn hiểu rõ nguyên nhân, cách nhận biết và hướng điều trị viêm họng đúng, an toàn.

1. Viêm họng là gì?

Viêm họng là tình trạng viêm của niêm mạc và mô lympho vùng họng, nằm giữa mũi và thanh quản. Bệnh được chia thành hai thể chính là viêm họng cấp (diễn biến vài ngày đến khoảng hai tuần) và viêm họng mạn (kéo dài, hay tái phát, thường gắn với các yếu tố kích thích lâu dài).

Điều quan trọng cần nhớ là phần lớn các ca cấp tính có nguyên nhân do virus và thường tự cải thiện sau khoảng 5 - 7 ngày. Chỉ một tỷ lệ nhỏ do vi khuẩn, trong đó đáng chú ý nhất là liên cầu khuẩn nhóm A, cần được điều trị bằng kháng sinh theo chỉ định.

2. Nguyên nhân gây viêm họng

2.1 Viêm họng do virus

Virus cảm lạnh, virus cúm, adenovirus hay virus gây ho gà đều có thể gây viêm họng. Thể này thường đi kèm sổ mũi, nghẹt mũi, ho, khàn tiếng và mắt đỏ. Vì kháng sinh không có tác dụng với virus, việc tự ý dùng kháng sinh trong thể này là không cần thiết.

2.2 Viêm họng do vi khuẩn

Liên cầu khuẩn nhóm A là tác nhân thường gặp nhất, hay gặp ở trẻ em từ 5 đến 15 tuổi. Người bệnh thường đau họng đột ngột, sốt, amidan sưng đỏ có thể kèm mủ trắng, hạch cổ to và đau nhưng ít khi ho. Thể này cần được bác sĩ đánh giá vì có nguy cơ biến chứng như thấp tim hoặc viêm cầu thận nếu không điều trị đủ.

2.3 Các yếu tố kích thích khác

Không khí khô lạnh, bụi bẩn, khói thuốc lá, hóa chất
Trào ngược dạ dày - thực quản làm acid kích thích họng
Dị ứng, nghẹt mũi mạn tính khiến người bệnh thở bằng miệng
Dùng giọng quá nhiều như ca hát, giảng dạy, la hét
Ăn uống đồ quá lạnh, quá cay hoặc vệ sinh răng miệng kém

Trong thực tế, việc xác định đúng nguyên nhân là bước quan trọng đầu tiên vì nó quyết định hướng điều trị viêm họng phù hợp. Từ đó, chúng ta cùng tìm hiểu những dấu hiệu giúp nhận biết bệnh.

3. Triệu chứng của viêm họng

Triệu chứng khác nhau tùy mức độ và nguyên nhân, nhưng thường gồm:

Đau, rát hoặc ngứa họng, đau tăng lên khi nuốt
Cảm giác vướng, khô họng, khàn tiếng
Ho khan hoặc ho có đờm, có thể có cảm giác nhột họng
Sốt nhẹ hoặc sốt cao, mệt mỏi, đau mỏi người
Amidan hoặc thành sau họng đỏ, có thể có chấm trắng hoặc mủ
Hạch dưới hàm, hạch cổ sưng đau

Thể mạn thường biểu hiện nhẹ hơn nhưng dai dẳng: họng khô, ngứa, hay hắng giọng, có cảm giác có đờm dính ở họng, nặng hơn vào buổi sáng hoặc khi thời tiết thay đổi.

4. Nguyên tắc điều trị viêm họng

Việc điều trị cần kết hợp giữa giảm triệu chứng, xử lý nguyên nhân và chăm sóc hỗ trợ. Không có một công thức chung cho mọi người bệnh, và việc dùng thuốc nên có sự tư vấn của bác sĩ hoặc dược sĩ.

4.1 Sát khuẩn tại chỗ

Súc họng bằng nước muối sinh lý hoặc dung dịch sát khuẩn họng giúp làm sạch niêm mạc, giảm vi khuẩn và làm dịu cảm giác rát họng. Nên súc họng nhiều lần trong ngày, nhất là sau khi ăn, và không nuốt dung dịch súc họng. Việc này đơn giản nhưng góp phần quan trọng trong điều trị.

4.2 Kháng sinh khi có chỉ định

Kháng sinh nhóm beta-lactam (như penicillin, amoxicillin hoặc cephalosporin) là lựa chọn thường dùng khi viêm họng có bằng chứng hoặc nghi ngờ do vi khuẩn. Với trường hợp do liên cầu, liệu trình thường cần dùng đủ ngày theo chỉ định của bác sĩ để phòng biến chứng, kể cả khi triệu chứng đã giảm.

Ngược lại, nếu do virus thì không cần dùng kháng sinh. Việc lạm dụng kháng sinh làm tăng nguy cơ kháng thuốc, rối loạn hệ vi khuẩn đường ruột và tác dụng phụ không đáng có. Bạn không nên tự mua kháng sinh khi chưa được thăm khám.

4.3 Giảm đau, hạ sốt và chống viêm nhẹ

Khi đau họng nhiều hoặc có sốt, có thể dùng paracetamol hoặc các thuốc kháng viêm giảm đau không steroid (NSAID) như ibuprofen theo đúng liều khuyến cáo. Cần thận trọng với NSAID ở người có bệnh dạ dày, bệnh thận hoặc đang dùng thuốc chống đông. Một số chế phẩm chống viêm đường uống cũng được dùng để giảm phù nề niêm mạc họng.

4.4 Giảm ho và long đờm

Nếu kèm ho, có thể dùng siro hoặc viên giảm ho, long đờm tùy loại ho (ho khan hay ho có đờm). Ở trẻ nhỏ, việc dùng thuốc ho cần đặc biệt thận trọng và nên theo hướng dẫn của bác sĩ nhi khoa.

4.5 Viên ngậm hỗ trợ

Viên ngậm chứa thành phần sát khuẩn, thảo dược hoặc gây tê nhẹ tại chỗ giúp làm dịu họng, tăng tiết nước bọt và giảm cảm giác khó chịu. Đây là biện pháp hỗ trợ, không thay thế cho việc điều trị nguyên nhân. Không nên dùng viên ngậm cho trẻ quá nhỏ do nguy cơ hóc sặc.

Sau khi nắm được các nhóm thuốc thường dùng, bạn cũng cần biết cách tổng hợp chúng thành một hướng điều trị hợp lý, như bảng tóm tắt dưới đây.

5. Tóm tắt các nhóm thuốc hỗ trợ điều trị

Nhóm thuốc	Vai trò	Lưu ý
Súc họng sát khuẩn	Làm sạch niêm mạc, giảm vi khuẩn tại chỗ	Không nuốt, không dùng cho trẻ nhỏ chưa biết súc miệng
Kháng sinh beta-lactam	Diệt vi khuẩn khi bệnh do vi khuẩn	Chỉ dùng khi có chỉ định, uống đủ liệu trình
Giảm đau, hạ sốt, chống viêm	Giảm đau họng, hạ sốt, giảm phù nề	Dùng đúng liều, thận trọng với người có bệnh dạ dày, thận
Thuốc ho, long đờm	Giảm ho, làm loãng đờm	Chọn theo loại ho, thận trọng ở trẻ nhỏ
Viên ngậm	Làm dịu họng, hỗ trợ sát khuẩn	Chỉ hỗ trợ, tránh dùng cho trẻ nhỏ

6. Chăm sóc tại nhà khi bị viêm họng

Bên cạnh thuốc, các biện pháp chăm sóc tại nhà giúp rút ngắn thời gian bệnh và hạn chế tái phát:

Uống đủ nước ấm, ăn thức ăn mềm, lỏng, dễ nuốt như cháo, súp
Nghỉ ngơi, hạn chế nói nhiều để họng được hồi phục
Giữ ấm cổ, tránh gió lạnh và điều hòa quá lạnh
Không hút thuốc và tránh khói bụi, hóa chất
Súc họng nước muối ấm vài lần mỗi ngày
Dùng máy tạo ẩm nếu không khí trong phòng quá khô
Tăng cường vitamin C và dinh dưỡng cân đối để nâng cao sức đề kháng

7. Biến chứng nếu viêm họng không được điều trị đúng

Phần lớn các ca khỏi hoàn toàn, nhưng nếu kéo dài hoặc điều trị không đầy đủ, người bệnh có thể gặp:

Viêm amidan, áp xe quanh amidan hoặc áp xe thành sau họng
Viêm xoang, viêm tai giữa do nhiễm trùng lan rộng
Thấp tim, viêm cầu thận cấp sau nhiễm liên cầu khuẩn
Viêm thanh quản, viêm phế quản hoặc viêm phổi
Viêm họng mạn tính, tái phát nhiều lần

Vì vậy, khi triệu chứng không cải thiện hoặc có dấu hiệu bất thường, bạn không nên chủ quan mà cần đi khám sớm.

8. Khi nào cần đi khám bác sĩ?

Hãy đến cơ sở y tế nếu có kèm một trong các dấu hiệu sau: sốt cao trên 38,5 độ C kéo dài quá 2 - 3 ngày, đau họng dữ dội khiến không nuốt được nước bọt, khó thở hoặc khó mở miệng, amidan có mủ, nổi hạch cổ to, phát ban, hoặc triệu chứng kéo dài trên một tuần mà không đỡ. Trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có bệnh nền cần được theo dõi sát hơn.

9. Cách phòng ngừa bệnh

Rửa tay thường xuyên, đeo khẩu trang nơi đông người hoặc khi thời tiết lạnh
Vệ sinh răng miệng, thay bàn chải đánh răng định kỳ
Không dùng chung ly, cốc, khăn với người đang bị bệnh
Tiêm phòng cúm hằng năm theo khuyến cáo
Ăn uống lành mạnh, ngủ đủ giấc, tập thể dục đều đặn
Điều trị dứt điểm các bệnh lý như trào ngược dạ dày, viêm mũi dị ứng, viêm xoang

Câu hỏi thường gặp

Viêm họng có cần dùng kháng sinh không?

Không phải lúc nào cũng cần. Phần lớn các ca do virus nên không cần kháng sinh. Kháng sinh chỉ được dùng khi có bằng chứng hoặc nghi ngờ do vi khuẩn như liên cầu khuẩn, và cần theo chỉ định của bác sĩ.

Viêm họng bao lâu thì khỏi?

Thể cấp do virus thường cải thiện sau khoảng 5 - 7 ngày. Nếu do vi khuẩn được điều trị đúng, triệu chứng thường đỡ sau 2 - 3 ngày nhưng vẫn cần dùng đủ liệu trình. Nếu triệu chứng kéo dài hơn một tuần, bạn nên đi khám.

Viêm họng có lây không?

Có. Bệnh do virus hoặc vi khuẩn có thể lây qua giọt bắn khi ho, hắt hơi hoặc qua đồ dùng chung. Vì vậy người bệnh nên đeo khẩu trang, rửa tay thường xuyên và hạn chế tiếp xúc gần với người khác.

Viêm họng nên ăn gì và kiêng gì?

Nên ăn thức ăn mềm, ấm, uống nhiều nước và bổ sung rau, trái cây giàu vitamin C. Nên kiêng đồ quá cay, quá nóng, quá lạnh, đồ chiên rán, rượu bia và thuốc lá vì có thể làm họng kích ứng nặng hơn.

Viêm họng ở trẻ em có nguy hiểm không?

Phần lớn các ca ở trẻ lành tính, nhưng nếu do liên cầu khuẩn mà không điều trị đủ thì có nguy cơ biến chứng như thấp tim. Cha mẹ nên đưa trẻ đi khám khi trẻ sốt cao, quấy khóc, bỏ ăn hoặc khó thở, và không tự ý cho trẻ dùng kháng sinh.

Kết luận

Viêm họng là bệnh rất thường gặp, đa số lành tính nhưng không nên chủ quan. Việc phân biệt viêm họng do virus hay vi khuẩn, kết hợp súc họng sát khuẩn, giảm đau, giảm ho và chăm sóc đúng cách sẽ giúp bệnh nhanh hồi phục và hạn chế biến chứng. Nếu bạn hay người thân đang bị viêm họng kéo dài hoặc có dấu hiệu nặng, hãy liên hệ dược sĩ Dược Tốt hoặc đến cơ sở y tế để được tư vấn thuốc và hướng xử trí phù hợp.