Tra cứu đơn hàng

Đăng Ký Thành Viên

Thành viên

Nhà thuốc

Công ty dược phẩm

Shop dược phẩm

Tra Cứu Đơn Hàng

Trang Chủ

Táo bón: nguyên nhân, cách điều trị và dùng thuốc an toàn

21/10/2026 23:32:42

TÓM TẮT NỘI DUNG

Táo bón: nguyên nhân, cách điều trị và dùng thuốc an toàn

21/10/2026 23:32:42

Táo bón là tình trạng đi đại tiện ít lần (thường dưới 3 lần mỗi tuần), phân khô cứng, khó đi, phải rặn nhiều hoặc có cảm giác đi không hết phân. Đây là rối loạn tiêu hóa rất phổ biến ở mọi lứa tuổi, nhất là phụ nữ, người cao tuổi và người ít vận động. Dù thường không nguy hiểm, tình trạng kéo dài ảnh hưởng chất lượng sống và có thể gây trĩ, nứt hậu môn, thậm chí là dấu hiệu của bệnh lý đại tràng. Bài viết giúp bạn hiểu nguyên nhân, cách nhận biết và hướng điều trị táo bón an toàn.

1. Táo bón là gì?

Bình thường, phân di chuyển qua đại tràng, nước được hấp thu dần và phân được tống ra ngoài khi có phản xạ đi cầu. Khi nhu động ruột chậm, phân ở lại đại tràng quá lâu, bị hấp thu quá nhiều nước nên khô, cứng và khó đi.

Theo tiêu chuẩn thường dùng, táo bón được chẩn đoán khi có từ hai dấu hiệu trở lên trong ít nhất 3 tháng: rặn nhiều, phân cứng vón cục, cảm giác đi không hết, cảm giác tắc nghẽn ở hậu môn, cần dùng tay hỗ trợ hoặc đi dưới 3 lần mỗi tuần. Thể cấp thường do thay đổi tạm thời; thể mạn tính kéo dài và cần tìm nguyên nhân.

2. Nguyên nhân gây táo bón

Chế độ ăn ít chất xơ, ít rau quả, uống ít nước
Ít vận động, nằm nhiều, ngồi nhiều
Nhịn đi cầu, thói quen đi vệ sinh không đều
Mang thai, thay đổi nội tiết, người cao tuổi
Tác dụng phụ của thuốc: thuốc giảm đau opioid, thuốc kháng cholinergic, sắt, canxi, thuốc chống trầm cảm, thuốc hạ huyết áp
Bệnh lý: hội chứng ruột kích thích, suy giáp, đái tháo đường, bệnh thần kinh, trĩ, nứt hậu môn
Căng thẳng, thay đổi môi trường sống, đi du lịch

Xác định được nguyên nhân giúp bạn xử trí hiệu quả hơn. Bên cạnh đó, cần biết khi nào táo bón là dấu hiệu bất thường.

3. Dấu hiệu cảnh báo cần đi khám

Phân có máu, phân đen
Sụt cân không rõ lý do
Đau bụng dữ dội, nôn, bụng chướng
Thiếu máu
Táo bón mới xuất hiện ở người trên 50 tuổi
Thay đổi thói quen đại tiện kéo dài
Tiền sử gia đình ung thư đại trực tràng

Khi có các dấu hiệu này, người bệnh cần được thăm khám và có thể nội soi đại tràng để loại trừ bệnh lý nguy hiểm.

4. Hướng điều trị táo bón

Việc điều trị bắt đầu từ thay đổi lối sống và ăn uống; thuốc được dùng khi biện pháp này chưa đủ hoặc táo bón nặng.

4.1 Bổ sung chất xơ và nước

Chất xơ giúp tăng khối lượng phân và làm phân mềm. Người lớn nên ăn khoảng 25 - 30 g chất xơ mỗi ngày từ rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, đậu. Có thể dùng chất xơ bổ sung như psyllium, ispaghula, inulin. Cần tăng từ từ và uống đủ nước, vì chất xơ không đủ nước có thể làm táo bón nặng hơn.

4.2 Thuốc nhuận tràng thẩm thấu

Lactulose, sorbitol, macrogol (polyethylene glycol) kéo nước vào lòng ruột, làm phân mềm và dễ đi. Đây là nhóm thuốc an toàn, dùng được lâu dài hơn. Lactulose và sorbitol có thể gây đầy hơi, chướng bụng lúc đầu. Macrogol thường được ưa dùng cho táo bón mạn tính, có thể dùng cho cả trẻ em theo hướng dẫn.

4.3 Thuốc nhuận tràng kích thích

Bisacodyl, senna làm tăng nhu động ruột và gây đi cầu sau vài giờ. Nhóm này chỉ nên dùng ngắn ngày, khi táo bón nặng, vì dùng kéo dài có thể gây phụ thuộc, đau quặn bụng, mất nước và rối loạn điện giải. Bisacodyl dạng viên đặt hậu môn tác dụng nhanh trong khoảng 15 - 60 phút.

4.4 Thuốc làm mềm phân và thuốc đặt, thụt

Glycerin dạng thụt hoặc viên đặt giúp làm trơn và kích thích đại tiện nhanh khi phân cứng ở trực tràng. Thuốc này dùng khi cần, không dùng thường xuyên.

4.5 Men tiêu hóa, men vi sinh và bù nước

Men tiêu hóa, men vi sinh (probiotics) giúp cân bằng hệ vi khuẩn đường ruột, hỗ trợ cải thiện tiêu hóa. Nếu mất nước do dùng thuốc nhuận tràng mạnh hoặc tiêu chảy do thuốc, có thể bù nước điện giải bằng oresol theo hướng dẫn. Các biện pháp này mang tính hỗ trợ.

Bảng dưới đây tóm tắt các nhóm thuốc.

5. Gợi ý thực đơn giàu chất xơ trong một ngày

Để dễ áp dụng, bạn có thể bắt đầu ngày mới bằng một ly nước ấm, ăn sáng với yến mạch hoặc bánh mì nguyên cám kèm chuối chín. Bữa trưa và tối nên có ít nhất một đĩa rau xanh, thêm đậu hoặc khoai lang. Giữa các bữa, ăn một phần trái cây như đu đủ, lê, táo để cả vỏ nếu ăn được. Sữa chua có lợi khuẩn cũng là lựa chọn tốt. Hãy tăng chất xơ từ từ trong 1 - 2 tuần để tránh đầy hơi, chướng bụng.

6. Tóm tắt các nhóm thuốc điều trị táo bón

Nhóm	Vai trò	Lưu ý
Chất xơ (psyllium, ispaghula)	Tăng khối lượng, làm mềm phân	Uống đủ nước, tăng dần
Lactulose, sorbitol, macrogol	Làm phân mềm bằng áp suất thẩm thấu	An toàn hơn khi dùng dài ngày; có thể đầy hơi
Bisacodyl, senna	Kích thích nhu động ruột	Ngắn ngày, tránh lạm dụng
Glycerin thụt, đặt	Làm trơn, đi cầu nhanh	Dùng khi cần
Men vi sinh, men tiêu hóa	Hỗ trợ tiêu hóa	Thuốc hỗ trợ

7. Thay đổi lối sống để phòng táo bón

Ăn nhiều rau, trái cây (đu đủ, chuối chín, cam, bưởi), ngũ cốc nguyên hạt
Uống đủ nước, khoảng 1,5 - 2 lít mỗi ngày
Tập thể dục đều đặn, đi bộ 30 phút mỗi ngày
Tạo thói quen đi cầu vào một giờ cố định, thường sau bữa ăn sáng
Không nhịn đi cầu, không rặn quá lâu
Tư thế ngồi toilet với chân kê cao nhẹ giúp dễ đi hơn
Xoa bụng nhẹ nhàng theo chiều kim đồng hồ để kích thích ruột
Hạn chế lạm dụng thuốc nhuận tràng, trà giảm cân

8. Táo bón ở trẻ em, phụ nữ mang thai và người cao tuổi

Ở trẻ em, táo bón thường do chế độ ăn ít xơ, uống ít nước hoặc nhịn đi cầu. Cha mẹ nên tăng rau quả, nước và tập thói quen đi cầu đều; thuốc nhuận tràng cho trẻ cần theo hướng dẫn của bác sĩ. Phụ nữ mang thai dễ bị táo bón do hormone và tử cung chèn ép; nên ưu tiên chất xơ, nước, vận động nhẹ, và hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng thuốc. Người cao tuổi cần xem lại các thuốc đang dùng vì nhiều thuốc gây táo bón.

9. Khi nào cần đi khám?

Hãy đi khám nếu táo bón kéo dài trên 2 tuần dù đã điều chỉnh lối sống, phải dùng thuốc nhuận tràng thường xuyên, hoặc có các dấu hiệu cảnh báo như phân có máu, sụt cân, đau bụng nhiều, bụng chướng, nôn. Trẻ nhỏ bị táo bón kèm chướng bụng, nôn cần đi khám sớm.

Câu hỏi thường gặp

Táo bón uống thuốc gì nhanh nhất?

Thuốc nhuận tràng kích thích như bisacodyl hoặc thuốc đặt hậu môn glycerin tác dụng nhanh nhất, nhưng chỉ nên dùng ngắn ngày. Nếu cần dùng lâu dài, nên chọn thuốc thẩm thấu và chất xơ theo hướng dẫn.

Táo bón có nên dùng thuốc nhuận tràng thường xuyên không?

Không nên lạm dụng thuốc nhuận tràng kích thích. Thuốc thẩm thấu như macrogol, lactulose an toàn hơn khi dùng dài ngày nhưng vẫn cần theo hướng dẫn và kết hợp thay đổi lối sống.

Táo bón uống nhiều nước có hết không?

Uống đủ nước giúp phân mềm hơn, nhưng đôi khi chưa đủ. Bạn cần phối hợp chất xơ, vận động và thói quen đi cầu đều đặn.

Táo bón ở trẻ em có nguy hiểm không?

Phần lớn là lành tính, nhưng nếu kéo dài, kèm đau bụng, chướng bụng, nôn hoặc chậm tăng cân, cần đưa trẻ đi khám để tìm nguyên nhân.

Táo bón có dẫn đến bệnh trĩ không?

Có. Rặn nhiều và phân cứng làm tăng áp lực vùng hậu môn, là nguyên nhân thường gặp của bệnh trĩ và nứt hậu môn. Vì vậy cần điều trị táo bón sớm.

Kết luận

Đây là tình trạng rất thường gặp và hoàn toàn có thể cải thiện nếu bạn bổ sung chất xơ, uống đủ nước, vận động, tập thói quen đi cầu đều và dùng thuốc nhuận tràng đúng cách. Đừng lạm dụng thuốc kích thích và hãy đi khám khi có dấu hiệu cảnh báo. Nếu cần tư vấn thuốc, hãy liên hệ dược sĩ Dược Tốt hoặc đến cơ sở y tế gần nhất.