Tra cứu đơn hàng

Đăng Ký Thành Viên

Thành viên

Nhà thuốc

Công ty dược phẩm

Shop dược phẩm

Tra Cứu Đơn Hàng

Trang Chủ

Ngộ độc thức ăn triệu chứng cách xử trí khi nào cần đi viện

25/10/2026 22:37:24

Ngộ độc thức ăn: triệu chứng, cách xử trí và khi nào cần đi viện

TÓM TẮT NỘI DUNG

Ngộ độc thức ăn triệu chứng cách xử trí khi nào cần đi viện

25/10/2026 22:37:24

Ngộ độc thức ăn là tình trạng xảy ra khi ăn uống phải thực phẩm nhiễm vi khuẩn, độc tố vi khuẩn, virus, ký sinh trùng hoặc hóa chất, gây nôn, đau quặn bụng, tiêu chảy, đôi khi sốt và mất nước. Bệnh rất hay gặp vào mùa nóng, sau tiệc tùng, ăn đồ tái sống, thức ăn để lâu hoặc ăn hàng quán kém vệ sinh. Phần lớn ngộ độc thức ăn nhẹ tự khỏi sau 1 đến 3 ngày nếu bù đủ nước, nhưng có thể nguy hiểm ở trẻ nhỏ, người già, phụ nữ mang thai và người có bệnh nền. Bài viết giúp bạn xử trí đúng khi bị tiêu chảy do ngộ độc thức ăn, dùng thuốc hợp lý và nhận biết dấu hiệu cần đến bệnh viện.

1. Ngộ độc thức ăn là gì?

Ngộ độc thức ăn là bệnh cấp tính do ăn thực phẩm hoặc nước uống chứa tác nhân gây bệnh. Triệu chứng có thể xuất hiện chỉ sau vài giờ (do độc tố sẵn có trong thức ăn như tụ cầu vàng, Bacillus cereus) hoặc sau 1 - 3 ngày (do nhiễm khuẩn như Salmonella, E. coli, Shigella, Campylobacter).

2. Nguyên nhân thường gặp

Thức ăn chế biến không chín kỹ: thịt, trứng, hải sản, sữa chưa tiệt trùng
Thức ăn để lâu ở nhiệt độ phòng, bảo quản không đúng cách
Nhiễm chéo giữa thực phẩm sống và chín, dao thớt, tay bẩn
Nước uống, đá nhiễm bẩn
Rau sống, trái cây chưa rửa sạch
Thực phẩm chứa độc tố tự nhiên (nấm độc, cá nóc, măng độc...)
Hóa chất, thuốc trừ sâu, phụ gia quá liều

3. Triệu chứng ngộ độc thức ăn

Buồn nôn, nôn nhiều
Đau quặn bụng, bụng sôi
Tiêu chảy phân lỏng, nhiều nước, có thể có nhầy hoặc máu
Sốt nhẹ đến sốt cao, ớn lạnh
Mệt mỏi, đau đầu, đau cơ
Khát nước, khô miệng, tiểu ít (dấu hiệu mất nước)

Mất nước là biến chứng nguy hiểm nhất của tiêu chảy do ngộ độc thức ăn, đặc biệt ở trẻ nhỏ và người cao tuổi.

4. Xử trí ngộ độc thức ăn tại nhà

4.1 Bù nước và điện giải bằng oresol

Đây là biện pháp quan trọng nhất. Pha oresol đúng hướng dẫn, uống từng ngụm nhỏ, từng ít một và nhiều lần, kể cả khi đang nôn. Có thể uống thêm nước cháo muối, nước dừa, nước canh. Với trẻ nhỏ đang bú tiếp tục bú mẹ. Nếu không uống được hoặc có dấu hiệu mất nước nặng cần đi bệnh viện truyền dịch.

4.2 Than hoạt tính: khi nào dùng?

Than hoạt tính có thể hấp phụ độc chất, chỉ có ích nếu uống trong vòng 1 - 2 giờ sau khi ăn phải thức ăn độc và người bệnh còn tỉnh táo, không nôn nhiều, không có dấu hiệu tắc ruột. Không dùng khi lơ mơ, co giật, vì có nguy cơ sặc. Than hoạt tính cũng cách ít nhất 2 giờ với các thuốc khác vì làm giảm hấp thu thuốc. Dùng đường glucose để giải độc không có cơ sở chắc chắn; điều chính vẫn là bù nước bằng oresol và để cơ thể thải độc tố.

4.3 Không tự gây nôn tùy tiện

Không tự gây nôn bằng cách móc họng, uống nước muối đặc, vì có thể gây sặc, tổn thương thực quản. Chỉ xử trí tại cơ sở y tế khi cần. Nếu nghi ngộ độc nấm, cá nóc, hóa chất, thuốc trừ sâu, phải đến bệnh viện ngay.

4.4 Thuốc giảm đau do co thắt cơ trơn

Có thể dùng thuốc giảm co thắt như drotaverin, hyoscin theo liều khuyến cáo để giảm đau quặn bụng. Thận trọng ở người có glôcôm, phì đại tiền liệt tuyến, tắc ruột. Không dùng nếu đau bụng dữ dội, bụng cứng, nghi viêm ruột thừa.

4.5 Thuốc cầm tiêu chảy

Không nên vội cầm tiêu chảy ở giai đoạn đầu ngộ độc thức ăn vì tiêu chảy giúp cơ thể thải độc tố và vi khuẩn. Loperamid không dùng khi phân có máu, sốt cao hoặc ở trẻ nhỏ. Racecadotril là thuốc giảm tiết dịch ruột có thể dùng theo chỉ định. Diosmectit (smecta) có thể giúp giảm tiêu chảy, dùng cách xa các thuốc khác.

4.6 Kháng sinh đường ruột: chỉ khi cần

Phần lớn ngộ độc thức ăn không cần kháng sinh vì nhiều trường hợp do độc tố hoặc virus, tự khỏi. Chỉ dùng khi bác sĩ xác định nhiễm khuẩn nặng (sốt cao, phân nhầy máu, nghi lỵ, tả, thương hàn), người suy giảm miễn dịch, trẻ nhỏ, người cao tuổi. Tự dùng kháng sinh bừa bãi có thể kéo dài tình trạng mang vi khuẩn, kháng thuốc, rối loạn hệ vi sinh.

4.7 Men tiêu hóa, men vi sinh, kẽm

Men vi sinh (Lactobacillus, Saccharomyces boulardii) có thể giúp rút ngắn thời gian tiêu chảy. Men tiêu hóa hỗ trợ khi đầy hơi, khó tiêu. Kẽm được khuyến cáo cho trẻ em bị tiêu chảy (theo hướng dẫn liều theo tuổi) giúp rút ngắn thời gian bệnh và giảm tái phát.

5. Chế độ ăn khi bị ngộ độc thức ăn

Trong 4 - 6 giờ đầu có thể chỉ uống oresol, nước cháo loãng; sau đó ăn lại sớm
Ăn thức ăn lỏng, dễ tiêu: cháo, súp, cơm mềm, chuối, táo hấp, bánh mì nướng
Chia nhiều bữa nhỏ
Tránh thức ăn nhiều dầu mỡ, cay, sữa tươi (tạm thời), rượu bia, cà phê, nước ngọt có ga
Trẻ bú mẹ tiếp tục bú; trẻ ăn dặm tiếp tục ăn bình thường
Rửa tay sạch trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh

Khi chăm sóc người bị ngộ độc thức ăn tại nhà, hãy theo dõi sát số lần nôn, số lần đi cầu, màu sắc phân, lượng nước tiểu và nhiệt độ cơ thể. Với trẻ nhỏ, quan sát thêm tình trạng tỉnh táo, khả năng bú, nước mắt khi khóc và độ đàn hồi da. Nếu sau vài giờ bù nước mà trẻ vẫn nôn nhiều, lờ đờ, thở nhanh thì cần đưa đi cơ sở y tế ngay.

Cũng cần giữ vệ sinh để tránh lây cho người khác trong gia đình: rửa tay bằng xà phòng sau khi đi vệ sinh và trước khi chuẩn bị đồ ăn, vệ sinh nhà vệ sinh bằng chất khử khuẩn, giặt riêng quần áo bẩn, không nấu ăn cho người khác khi còn đang có triệu chứng. Người bị bệnh nên nghỉ ngơi, không đi làm, đi học cho đến khi hết tiêu chảy ít nhất 24 - 48 giờ.

6. Tóm tắt xử trí

Mục tiêu	Biện pháp	Lưu ý
Bù nước	Oresol, nước cháo muối	Quan trọng nhất
Hấp phụ độc chất	Than hoạt tính (trong 1 - 2 giờ đầu)	Không dùng khi lơ mơ, nôn nhiều
Giảm đau quặn	Thuốc giảm co thắt	Không dùng khi bụng cứng, đau dữ dội
Giảm tiêu chảy	Diosmectit, racecadotril	Không vội cầm sớm; tránh loperamid khi sốt, phân máu
Kháng sinh	Chỉ khi nhiễm khuẩn nặng	Không tự dùng
Hỗ trợ	Men vi sinh, kẽm (trẻ em)	Theo hướng dẫn

7. Cách phòng ngừa ngộ độc thức ăn

Để phòng ngộ độc thức ăn, hãy ăn chín uống sôi, rửa tay trước khi chế biến và ăn, tách riêng thực phẩm sống và chín, bảo quản thức ăn trong tủ lạnh, hâm nóng kỹ thức ăn thừa, không ăn đồ ôi thiu hoặc đã quá hạn. Chọn thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng, tránh ăn nấm lạ, cá nóc, rau củ không rõ nguồn gốc, hạn chế ăn đồ tái sống, tiết canh, gỏi hải sản ở nơi không đảm bảo.

8. Khi nào cần đi bệnh viện ngay?

Nôn liên tục, không uống được nước
Tiêu chảy nhiều lần, dấu hiệu mất nước: khô môi, mắt trũng, tiểu ít, li bì
Sốt cao trên 39 độ C, phân có máu hoặc nhầy mủ
Đau bụng dữ dội, bụng chướng cứng
Khó thở, nhìn mờ, nói khó, tê liệt (nghi ngộ độc độc tố)
Trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai bị ngộ độc thức ăn
Nhiều người cùng ăn bị bệnh (ngộ độc tập thể)
Triệu chứng kéo dài trên 3 ngày

Nếu nghi ngộ độc thức ăn tập thể, cần báo cơ quan y tế để điều tra và giữ lại mẫu thức ăn nghi ngờ.

Câu hỏi thường gặp

Ngộ độc thức ăn bao lâu thì khỏi?

Thể nhẹ thường khỏi sau 1 - 3 ngày nếu bù đủ nước. Nếu kéo dài hoặc nặng hơn cần đi khám.

Ngộ độc thức ăn có cần uống kháng sinh không?

Thường không. Chỉ dùng khi bác sĩ chỉ định trong các trường hợp nhiễm khuẩn nặng.

Ngộ độc thức ăn uống thuốc cầm tiêu chảy được không?

Không nên cầm quá sớm. Chỉ dùng khi bác sĩ hoặc dược sĩ tư vấn và không có sốt, phân máu.

Có nên uống than hoạt tính khi ngộ độc thức ăn?

Chỉ uống trong 1 - 2 giờ đầu khi còn tỉnh táo, không nôn nhiều; cách xa các thuốc khác.

Trẻ bị ngộ độc thức ăn cần làm gì?

Cho uống oresol đều đặn, tiếp tục ăn bú, bổ sung kẽm theo hướng dẫn và đưa đi khám sớm nếu có dấu hiệu mất nước.

Kết luận

Xử trí ngộ độc thức ăn đúng cách gồm bù nước và điện giải bằng oresol, dùng than hoạt tính khi phù hợp, giảm đau co thắt, men vi sinh, kẽm cho trẻ em và chỉ dùng kháng sinh khi có chỉ định. Hãy đi bệnh viện ngay khi có dấu hiệu nặng. Nếu cần tư vấn thuốc, hãy liên hệ dược sĩ Dược Tốt hoặc đến cơ sở y tế gần nhất.